وقتی امروز به دبی بهعنوان یک مرکز جهانی در هوانوردی، تجارت و خدمات نگاه میشود، این جایگاه ممکن است نتیجهای طبیعی از گذر زمان بهنظر برسد؛ اما بازگشت به گذشته نشان میدهد آنچه محقق شده، حاصل شانس نبوده، بلکه نتیجه یک پروژه فکری و مدیریتی هدفمند است که با ایدههای جسورانه آغاز شد و در گذر زمان به شرکتهایی با مقیاس جهانی انجامید.
شیخ محمد بن راشد آل مکتوم، نائب رئیس دولت امارات، نخستوزیر و حاکم دبی، توانست شرکتهای بزرگ این امارت را از نهادهای صرفاً خدماتی به ابزارهای راهبردی برای ساخت اقتصاد شهر و تثبیت جایگاه بینالمللی آن تبدیل کند. از ابتدای دهه ۲۰۰۰، چشمانداز او بر بازتعریف نقش دبی در اقتصاد جهانی استوار شد؛ اقتصادی مبتنی بر خدمات، لجستیک، هوانوردی، مالی و گردشگری که امروز ستونهای اصلی تولید ناخالص داخلی دبی را شکل میدهند.
طیران الإمارات؛ بانوی آسمانها
زمانی که طیران الإمارات در سال ۱۹۸۵ تأسیس شد، کمتر کسی تصور میکرد این شرکت به یکی از بزرگترین خطوط هوایی جهان تبدیل شود. این شرکت نه برای ایفای نقش یک ناقل ملی سنتی، بلکه برای تبدیلشدن به برندی جهانی مترادف با کیفیت، اعتماد و اتصال بینالمللی طراحی شد.
امروز طیران الإمارات بزرگترین ناقل بینالمللی جهان است که بیش از ۱۵۰ مقصد را پوشش میدهد و طی چهار دهه فعالیت، صدها میلیون مسافر را جابهجا کرده است. بر اساس مطالعات اقتصادی معتبر، سهم این گروه از اقتصاد دبی به دهها میلیارد درهم رسیده و بخش هوانوردی بهتنهایی بیش از یکچهارم اقتصاد امارت را پشتیبانی میکند.
دیپی ورلد؛ نفوذ دبی در زنجیرههای تجارت جهانی
اگر طیران الإمارات نماد قدرت دبی در آسمان باشد، دیپی ورلد نماد نفوذ آن در دریاها و زنجیرههای تأمین جهانی است. نقطه عطف این مسیر، خرید تاریخی شرکت P&O در معاملهای چندمیلیارددلاری بود؛ اقدامی که دبی را از بهرهبردار تجارت جهانی به شریک مدیریت آن ارتقا داد.
امروز بندر جبل علی در میان بنادر برتر کانتینری جهان قرار دارد و دیپی ورلد از یک اپراتور بندری به تسهیلگر تجارت و ارائهدهنده راهکارهای لجستیکی یکپارچه در مقیاس جهانی تبدیل شده است؛ نقشی که در شرایط ناپایداری ژئوپلیتیک اهمیت دوچندان یافته است.
جافزا؛ ستون تجارت غیرنفتی دبی
منطقه آزاد جبل علی (جافزا) که در سال ۱۹۸۵ بنیانگذاری شد، به یکی از بزرگترین مناطق آزاد جهان تبدیل شده است. این منطقه طی چهار دهه، دهها میلیارد درهم سرمایهگذاری جذب کرده و بههمراه اکوسیستم لجستیکی جبل علی، سهم قابلتوجهی در تولید ناخالص داخلی دبی دارد.
جافزا امروز میزبان هزاران شرکت از بیش از ۱۵۰ کشور است و نقش محوری در تسهیل تجارت غیرنفتی، جذب سرمایه خارجی و استقرار شرکتهای چندملیتی ایفا میکند.
از استارتاپ تا یونیکورن
دستاورد محمد بن راشد صرفاً ایجاد شرکتهای بزرگ نبود؛ بلکه شکلدهی به یک نظام اقتصادی بود که ایدهها را به نهادهای جهانی تبدیل میکند. در همین بستر، استارتاپهایی که از دبی آغاز شدند، توانستند به بازیگران منطقهای و جهانی بدل شوند و برخی به باشگاه یونیکورنها راه یابند.
قدرت نرم و برند دبی
برندهای دبی امروز فراتر از فعالیت اقتصادی، ابزار قدرت نرم این شهر بهشمار میروند. حضور نام دبی در فرودگاهها، بنادر و شبکههای لجستیکی جهان، تصویر این شهر را بهعنوان شریک قابلاعتماد اقتصاد جهانی تثبیت کرده است.
چشمانداز اقتصادی D33
در قالب اجندای اقتصادی D33، دبی هدفگذاری کرده است تا سال ۲۰۳۳ اقتصاد خود را دو برابر کند و در میان سه قطب اقتصادی برتر جهان قرار گیرد. این برنامه شامل پروژههای تحولآفرین در تجارت خارجی، سرمایهگذاری مستقیم، نوآوری و گسترش شرکتهای جهانی مستقر در دبی است.
جمعبندی
موفقیت دبی حاصل تصادف یا اتکای صرف به منابع طبیعی نیست؛ بلکه نتیجه یک مدل مدیریتی و راهبردی است که با رهبری محمد بن راشد آل مکتوم، ایدهها را به شرکتهای جهانی و شرکتها را به ابزارهای ساخت اقتصاد تبدیل کرده است. این مدل، دبی را از یک شهر منطقهای به پلتفرمی بینالمللی برای تجارت، هوانوردی، لجستیک و نوآوری ارتقا داده و مسیر آینده آن را تا ۲۰۳۳ ترسیم میکند.
