سازمان مالیات فدرال امارات (Federal Tax Authority – FTA) با راه‌اندازی سامانه جدیدی مبتنی بر هوش مصنوعی، زمان بازپرداخت مالیات گردشگران در امارات را از حدود ۹ روز به یک روز کاری کاهش داده است. این سامانه که در فرودگاه‌های بین‌المللی دبی، ابوظبی و شارجه فعال شده، به گردشگران امکان می‌دهد مراحل درخواست استرداد مالیات بر ارزش افزوده (VAT) خریدهای خود را از طریق اپلیکیشن تلفن همراه انجام دهند.
پلتفرم جدید با همکاری شرکت پلنت (Planet)، اپراتور مجاز طرح بازپرداخت مالیات گردشگران در امارات، توسعه یافته و از فناوری‌هایی مانند ثبت‌نام دیجیتال، تشخیص چهره و بررسی خودکار اطلاعات خرید و سفر استفاده می‌کند.
بر اساس اعلام سازمان مالیات فدرال، گردشگرانی که خریدهای آن‌ها نیازی به بازرسی نداشته باشد، می‌توانند درخواست بازپرداخت را بدون مراجعه حضوری برای تأیید مدارک تکمیل کنند. در این روش، مراحل مربوط به خروج از کشور ظرف چند دقیقه انجام می‌شود و مبلغ بازپرداخت ظرف یک روز کاری به گردشگر بازگردانده خواهد شد.
مراحل دریافت بازپرداخت مالیات گردشگران در امارات
فرایند جدید استرداد مالیات گردشگران از طریق اپلیکیشن تلفن همراه شرکت پلنت انجام می‌شود. گردشگران ابتدا باید اپلیکیشن مخصوص بازپرداخت مالیات را دانلود کرده و مراحل ثبت‌نام را تکمیل کنند.
در مرحله ثبت‌نام، اطلاعات هویتی کاربر از طریق اسکن چهره ثبت می‌شود و گردشگر باید تصاویر گذرنامه و کارت بانکی خود را نیز در اپلیکیشن ذخیره کند.
هنگام خروج از امارات، گردشگر باید کد QR پویایی را که روی نمایشگرهای مستقر در نقاط خدمات بازپرداخت مالیات فرودگاه نمایش داده می‌شود، اسکن کند. با انجام این مرحله، فرایند بررسی خریدها و ثبت درخواست بازپرداخت در اپلیکیشن آغاز خواهد شد.
این خدمات در حال حاضر در سه فرودگاه بین‌المللی امارات ارائه می‌شود:
- فرودگاه بین‌المللی دبی (Dubai International Airport)
- فرودگاه بین‌المللی زاید ابوظبی (Zayed International Airport)
- فرودگاه بین‌المللی شارجه (Sharjah International Airport)
بررسی خودکار خریدها و تکمیل درخواست بدون مراجعه حضوری
پس از اسکن کد QR، سامانه اطلاعات تراکنش‌های خرید گردشگر را به‌صورت خودکار بررسی می‌کند و بر اساس مقررات مربوط، مشخص می‌سازد که آیا کالاهای خریداری‌شده به بازرسی نیاز دارند یا خیر.
در صورتی که نیازی به بازرسی نباشد، گردشگر می‌تواند درخواست خود را مستقیماً از طریق اپلیکیشن تکمیل کرده و روش موردنظر برای دریافت مبلغ بازپرداخت را انتخاب کند.
به این ترتیب، برای بخشی از گردشگران، ثبت‌نام اولیه در اپلیکیشن و اسکن کد QR هنگام خروج از کشور برای تکمیل درخواست کافی خواهد بود.
با این حال، اگر سامانه تشخیص دهد که تراکنش‌های خرید به بررسی بیشتری نیاز دارند، دستورالعمل‌های لازم برای ادامه فرایند از طریق اپلیکیشن در اختیار گردشگر قرار می‌گیرد.
گیت‌های هوشمند تشخیص چهره چگونه کار می‌کنند؟
یکی از ویژگی‌های سامانه جدید بازپرداخت مالیات گردشگران در امارات، استفاده از گیت‌های هوشمند مجهز به فناوری تشخیص چهره مبتنی بر هوش مصنوعی است.
گردشگرانی که تراکنش‌های آن‌ها نیازمند بازرسی باشد، از طریق اپلیکیشن به گیت‌های هوشمند شرکت پلنت هدایت می‌شوند.
هنگامی که گردشگر از گیت عبور می‌کند، سامانه به‌صورت خودکار هویت فرد و اطلاعات تراکنش‌های مرتبط با او را شناسایی می‌کند.
پس از تأیید اطلاعات، گیت باز می‌شود و گردشگر را به دستگاه خدمات خودکار مشخص‌شده هدایت می‌کند. این فرایند نیاز به تکرار مراحل متداول احراز هویت را کاهش می‌دهد و بررسی درخواست‌ها را سریع‌تر می‌کند.
تطبیق هوشمند اطلاعات فاکتورها و سفر
سامانه جدید اطلاعات فاکتورهای خرید و مشخصات سفر گردشگران را به‌صورت خودکار با یکدیگر تطبیق می‌دهد. هدف از این قابلیت، افزایش دقت بررسی‌ها، کاهش مداخله انسانی و تسریع فرایند تأیید درخواست‌های بازپرداخت مالیات است.
این پلتفرم همچنین از چند زبان پشتیبانی می‌کند و زبان خدمات را بر اساس ملیت گردشگر به‌صورت خودکار انتخاب می‌کند.
شناسایی الگوهای غیرعادی در تراکنش‌ها از دیگر قابلیت‌های سامانه است. سازمان مالیات فدرال اعلام کرده که این فناوری علاوه بر ساده‌سازی خدمات، به رعایت بهتر مقررات مالیاتی و حفاظت از منابع مالی عمومی کمک می‌کند.
کاهش زمان استرداد مالیات گردشگران از ۹ روز به یک روز
عبدالعزیز محمد الملا (Abdulaziz Mohammed Al Mulla)، مدیرکل سازمان مالیات فدرال امارات، راه‌اندازی پلتفرم جدید را تحولی مهم در مراحل پایانی خرید گردشگران پیش از خروج از کشور توصیف کرده است.
او اعلام کرد:
«راه‌اندازی این پلتفرم جدید مبتنی بر هوش مصنوعی، پیشرفت مهمی در فرایند بازپرداخت مالیات گردشگران محسوب می‌شود و تجربه بازدیدکنندگان را در آخرین مرحله ارتباط آن‌ها با کشور بهبود می‌بخشد.»
به گفته الملا، از اکتبر ۲۰۲۶ زمان دریافت بازپرداخت مالیات به یک روز کاری کاهش یافته است؛ در حالی که این فرایند پیش از آن حدود ۹ روز طول می‌کشید.
این تغییر در ادامه برنامه‌های امارات برای دیجیتالی‌سازی خدمات مالیاتی انجام شده است. پیش از راه‌اندازی پلتفرم جدید، سامانه بازپرداخت مالیات گردشگران به‌طور کامل دیجیتالی شده و امکان استرداد مالیات خریدهای اینترنتی واجد شرایط گردشگران در طول اقامت آن‌ها در امارات نیز فراهم شده بود.
راه‌اندازی این سامانه هوشمند همچنین بخشی از اقدامات سازمان مالیات فدرال در چارچوب برنامه حذف بوروکراسی دیجیتال (Digital Zero Bureaucracy Programme) محسوب می‌شود؛ برنامه‌ای که با هدف ساده‌سازی فرایندهای اداری و کاهش مراحل ارائه خدمات دولتی اجرا می‌شود.
اتصال ۱۶ هزار و ۷۰۰ فروشگاه به سامانه بازپرداخت مالیات
بر اساس تازه‌ترین آمار سازمان مالیات فدرال، شبکه بازپرداخت مالیات گردشگران امارات اکنون حدود ۱۶ هزار و ۷۰۰ نقطه فروش ثبت‌شده را شامل می‌شود که به‌صورت الکترونیکی به این سامانه متصل هستند.
در ۹ ماه نخست سال ۲۰۲۶، تعداد ۷۶۹ واحد خرده‌فروشی جدید به شبکه بازپرداخت مالیات پیوسته‌اند. این در حالی است که در طول سال ۲۰۲۵ نیز ۱۳۲۶ واحد خرده‌فروشی به این طرح اضافه شده بودند.
گسترش شبکه فروشگاه‌های عضو، دسترسی گردشگران به خدمات استرداد مالیات خرید در دبی و دیگر امارت‌های کشور را افزایش داده است.
فعالیت ۹۸ دستگاه خدمات خودکار بازپرداخت مالیات
در کنار فروشگاه‌های عضو، شبکه بازپرداخت مالیات گردشگران امارات دارای ۹۸ دستگاه خدمات خودکار است که در مراکز خرید، هتل‌ها و مبادی خروج از کشور مستقر شده‌اند.
طبق اعلام سازمان مالیات فدرال، این دستگاه‌ها ۲۲.۴ درصد از تراکنش‌های پردازش‌شده در چارچوب طرح بازپرداخت مالیات گردشگران را به خود اختصاص داده‌اند.
توسعه این زیرساخت‌ها، همراه با راه‌اندازی اپلیکیشن و گیت‌های هوشمند، بخشی از روند گسترش خدمات دیجیتال در بخش گردشگری و خرده‌فروشی امارات است.
بازپرداخت ۴.۲ میلیارد درهم مالیات گردشگران از سال ۲۰۱۸
طرح بازپرداخت مالیات گردشگران در امارات از سال ۲۰۱۸ آغاز به کار کرده است و از آن زمان تاکنون، حجم قابل توجهی از مالیات بر ارزش افزوده خریدهای واجد شرایط به بازدیدکنندگان خارجی بازگردانده شده است.
بر اساس آمار سازمان مالیات فدرال، از زمان راه‌اندازی این طرح تا اکتبر ۲۰۲۶، حدود ۴.۲ میلیارد درهم مالیات بر ارزش افزوده از طریق ۲۵ میلیون تراکنش به گردشگران بازپرداخت شده است.
این تراکنش‌ها با استفاده از شناسه‌های بازپرداخت مالیات صادرشده توسط فروشگاه‌های مشارکت‌کننده پردازش شده‌اند.
حجم تراکنش‌ها و ارزش مبالغ بازپرداخت‌شده نشان می‌دهد که طرح استرداد مالیات به یکی از خدمات گسترده در شبکه خرده‌فروشی و گردشگری امارات تبدیل شده است.
پیش‌بینی بازپرداخت ۶۹۲ میلیون درهم طی یک سال آینده
سازمان مالیات فدرال پیش‌بینی می‌کند که در فاصله نوامبر ۲۰۲۶ تا اکتبر ۲۰۲۷، حدود چهار میلیون تراکنش در چارچوب طرح بازپرداخت مالیات گردشگران پردازش شود.
ارزش مجموع بازپرداخت‌های پیش‌بینی‌شده برای این دوره نیز حدود ۶۹۲ میلیون درهم اعلام شده است.
این برآورد در ادامه رشد تعداد و ارزش تراکنش‌های استرداد مالیات در سال‌های گذشته ارائه شده است.
بر اساس آمار رسمی، در سال ۲۰۲۵ ارزش مبالغ بازپرداخت‌شده به گردشگران نسبت به سال ۲۰۲۴ حدود ۸ درصد افزایش یافت. همچنین تعداد تراکنش‌های ثبت‌شده در این طرح طی سال ۲۰۲۵ رشد ۵ درصدی داشت.
رضایت ۹۳ درصدی گردشگران از خدمات بازپرداخت مالیات
داده‌های سازمان مالیات فدرال نشان می‌دهد میزان رضایت گردشگران از خدمات بازپرداخت مالیات در ۹ ماه نخست سال ۲۰۲۶ به ۹۳ درصد رسیده است.
این شاخص در دوره مشابه سال ۲۰۲۵ برابر با ۹۲ درصد بود؛ بنابراین میزان رضایت کاربران طی یک سال، یک واحد درصد افزایش یافته است.
راه‌اندازی سامانه مبتنی بر هوش مصنوعی، گسترش خدمات غیرحضوری و کاهش زمان دریافت مبالغ بازپرداختی از جمله تغییراتی هستند که با هدف بهبود تجربه گردشگران در این طرح اجرا شده‌اند.
با اجرای فرایند جدید، گردشگران هنگام خروج از امارات، بر اساس نتیجه بررسی تراکنش‌های خرید خود، یکی از دو مسیر را طی می‌کنند: تکمیل دیجیتالی درخواست در صورت بی‌نیازی از بازرسی یا مراجعه به گیت‌های هوشمند برای انجام بررسی‌های تکمیلی.
در هر دو حالت، هدف اصلی کاهش مراحل اداری، تسریع تأیید درخواست‌ها و کوتاه‌تر شدن زمان بازپرداخت مالیات گردشگران در امارات است.
خلاصه
سازمان مالیات فدرال امارات با همکاری شرکت پلنت، سامانه جدیدی مبتنی بر هوش مصنوعی برای بازپرداخت مالیات بر ارزش افزوده گردشگران راه‌اندازی کرده است. این سامانه که در فرودگاه‌های بین‌المللی دبی، زاید ابوظبی و شارجه فعال شده، زمان دریافت بازپرداخت را از حدود ۹ روز به یک روز کاری کاهش می‌دهد.
گردشگران می‌توانند با استفاده از اپلیکیشن، ثبت اطلاعات هویتی و اسکن کد QR در فرودگاه، درخواست خود را تکمیل کنند. در موارد نیازمند بازرسی نیز از گیت‌های هوشمند تشخیص چهره استفاده می‌شود.
از آغاز اجرای طرح در سال ۲۰۱۸ تا اکتبر ۲۰۲۶، حدود ۴.۲ میلیارد درهم از طریق ۲۵ میلیون تراکنش به گردشگران بازپرداخت شده است. سازمان مالیات فدرال همچنین پیش‌بینی می‌کند که ارزش بازپرداخت‌ها در دوره نوامبر ۲۰۲۶ تا اکتبر ۲۰۲۷ به حدود ۶۹۲ میلیون درهم برسد.
