محمد العبار، رئیس هیئت‌مدیره اعمار پراپرتیز (Emaar Properties)، با انتقاد از قدرت غول‌های فناوری مانند مایکروسافت و اوراکل، از شرکت‌ها خواست انحصار را نپذیرند و بازیگران مسلط بازار را به چالش بکشند. او معتقد است هوش مصنوعی می‌تواند وابستگی کسب‌وکارها به نرم‌افزارهای سنتی را کاهش دهد؛ هرچند هشدار داده که همین فناوری ممکن است به انحصاری تازه در اقتصاد جهانی تبدیل شود.
العبار در سخنرانی خود در اجلاس فین‌تک دبی (Dubai Fintech Summit)، قدرت بازار شرکت‌های بزرگ ارائه‌دهنده فناوری را زیر سؤال برد و تأکید کرد که کسب‌وکارها باید برای ایجاد رقابت بیشتر و دسترسی به گزینه‌های جایگزین تلاش کنند.
او در پاسخ به پرسشی درباره ضرورت رقابت با شرکت‌های بزرگ و مسلط جهانی گفت: «فکر می‌کنم باید همه آنها را به چالش بکشیم.»
چرا محمد العبار از مایکروسافت و اوراکل انتقاد کرد؟
محمد العبار در بخش مهمی از سخنان خود، از وابستگی شرکت‌ها به تأمین‌کنندگان بزرگ نرم‌افزارهای سازمانی انتقاد کرد. او با اشاره به مایکروسافت (Microsoft) و اوراکل (Oracle)، این پرسش را مطرح کرد که مشتریان چنین شرکت‌هایی تا چه اندازه می‌توانند درباره قیمت و شرایط استفاده از خدمات مذاکره کنند.
از نگاه رئیس هیئت‌مدیره اعمار، تمرکز قدرت در اختیار تعداد محدودی از ارائه‌دهندگان فناوری می‌تواند قدرت چانه‌زنی مشتریان سازمانی را محدود کند؛ به‌ویژه زمانی که فعالیت‌های روزمره شرکت‌ها به نرم‌افزارها و زیرساخت‌های این ارائه‌دهندگان وابسته باشد.
العبار با انتقاد از فاصله میان اصول رقابت آزاد و شرایط موجود در برخی بخش‌های صنعت فناوری گفت: «همه ما به رقابت، آزادی و تمام این مفاهیم اعتقاد داریم. آنها درباره این موضوعات کتاب‌های زیادی به ما می‌فروشند، مگر نه؟ این یک شوخی است.»
این اظهارات انتقاد او از تمرکز قدرت در بازار فناوری است و به معنای اثبات تخلف قانونی یا انحصار غیرقانونی شرکت‌های نام‌برده نیست.
تجربه نون؛ چرا محمد العبار به مقابله با انحصار اعتقاد دارد؟
رئیس هیئت‌مدیره اعمار برای توضیح دیدگاه خود درباره رقابت، به تجربه تأسیس پلتفرم تجارت الکترونیک نون (noon) در خاورمیانه اشاره کرد.
به گفته العبار، یکی از اهداف راه‌اندازی نون، کمک به توسعه اقتصاد دیجیتال منطقه و ایجاد گزینه‌ای رقیب در بازاری بود که بازیگران بزرگ بین‌المللی در آن حضور داشتند.
او معتقد است ورود شرکت‌های جدید به بازار، علاوه بر ایجاد فرصت‌های اقتصادی، می‌تواند از تمرکز بیش‌ازحد قدرت در اختیار یک بازیگر جلوگیری کند.
انتقاد از کمیسیون ۳۵ درصدی پلتفرم‌های تحویل غذا
العبار در ادامه به تجربه ورود نون به بازار تحویل غذا اشاره کرد. به گفته او، برخی رستوران‌های محلی از کمیسیون بالای پلتفرم‌های موجود ناراضی بودند؛ کمیسیونی که در بعضی موارد به حدود ۳۵ درصد از ارزش سفارش می‌رسید.
او توضیح داد که نون در واکنش به این وضعیت، خدمات تحویل غذای خود را با کمیسیون ۱۷.۵ درصدی معرفی کرد؛ نرخی که به گفته العبار برای پوشش هزینه‌های عملیاتی تعیین شده بود، نه دستیابی به حداکثر سود.
رئیس هیئت‌مدیره اعمار تأکید کرد که توسعه چنین خدماتی به سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های فناوری و شبکه لجستیک نیاز دارد، اما ایجاد رقابت را صرفاً یک فرصت تجاری نمی‌داند.
او با اشاره به مسئولیت کسب‌وکارها در برابر صنایع و مشتریان گفت: «باید شرافتمندانه رفتار کنید.»
هوش مصنوعی چگونه می‌تواند سلطه غول‌های فناوری را به چالش بکشد؟
محمد العبار معتقد است گسترش هوش مصنوعی می‌تواند فرصت تازه‌ای برای کاهش وابستگی شرکت‌ها به نرم‌افزارها و ارائه‌دهندگان سنتی فناوری فراهم کند.
او اعلام کرد که شرکت‌های تحت مدیریت او در حال آزمایش استفاده از عامل‌های هوش مصنوعی (AI Agents) در بخش‌های مختلف سازمانی هستند.
این عامل‌ها می‌توانند برای انجام وظایف مشخص، پردازش اطلاعات و مدیریت برخی فرایندهای کاری طراحی شوند. به گفته العبار، در آینده ممکن است چندین عامل هوش مصنوعی در واحدهای مختلف یک شرکت فعالیت کنند و یک عامل ناظر، هماهنگی میان آنها را بر عهده بگیرد.
چنین ساختاری می‌تواند بخشی از فعالیت‌هایی را که امروز با استفاده از نرم‌افزارهای سازمانی و ابزارهای ارتباطی انجام می‌شوند، خودکار کند.
آیا هوش مصنوعی جایگزین ایمیل خواهد شد؟
العبار در توضیح تأثیر احتمالی عامل‌های هوش مصنوعی بر ارتباطات سازمانی، حتی ضرورت استفاده از ابزارهای رایجی مانند ایمیل را زیر سؤال برد.
او گفت: «آیا دیگر به ایمیل نیاز داریم؟ نمی‌دانم.»
از نگاه او، عامل‌های هوش مصنوعی ممکن است در آینده بتوانند پیام‌ها و اطلاعات را دریافت، تحلیل و میان بخش‌های مختلف سازمان توزیع کنند؛ بدون آنکه همه مراحل ارتباطات داخلی به روش‌های سنتی انجام شود.
با این حال، این دیدگاه یک احتمال درباره آینده فناوری است و به معنای حذف قطعی ایمیل یا سایر ابزارهای ارتباطی نیست.
پیش‌بینی محمد العبار؛ آیا تنها ۱۲ ماه از عمر سیستم‌های ERP باقی مانده است؟
یکی از بحث‌برانگیزترین بخش‌های سخنان محمد العبار به آینده سیستم‌های برنامه‌ریزی منابع سازمانی (Enterprise Resource Planning – ERP) اختصاص داشت.
این نرم‌افزارها برای یکپارچه‌سازی و مدیریت فعالیت‌هایی مانند امور مالی، منابع انسانی، زنجیره تأمین و عملیات داخلی شرکت‌ها استفاده می‌شوند و نقش مهمی در زیرساخت مدیریتی بسیاری از سازمان‌های بزرگ دارند.
العبار پیش‌بینی کرد که پیشرفت سریع هوش مصنوعی ممکن است جایگاه سیستم‌های سنتی ERP را در مدت کوتاهی به چالش بکشد. او حتی احتمال داد که تنها ۱۲ ماه از عمر این سیستم‌ها در شکل سنتی آنها باقی مانده باشد.
این اظهارنظر، پیش‌بینی شخصی رئیس هیئت‌مدیره اعمار درباره سرعت تحول فناوری است و به معنای پایان قطعی استفاده از نرم‌افزارهای ERP در یک سال آینده نیست.
جایگزینی سیستم‌های سازمانی موجود با عامل‌های هوش مصنوعی، علاوه بر توانایی فنی، به عواملی مانند امنیت اطلاعات، قابلیت اطمینان، کنترل‌های داخلی و رعایت الزامات قانونی وابسته است.
با وجود این ملاحظات، سخنان العبار نشان می‌دهد که از نگاه او، هوش مصنوعی صرفاً ابزاری برای افزایش بهره‌وری نیست و می‌تواند مدل ارائه خدمات نرم‌افزاری به شرکت‌ها را نیز تغییر دهد.
هشدار رئیس اعمار؛ هوش مصنوعی هم ممکن است به انحصار جدید تبدیل شود
با وجود خوش‌بینی محمد العبار به ظرفیت هوش مصنوعی، او نسبت به خطر شکل‌گیری انحصار تازه در این صنعت نیز هشدار داد.
به اعتقاد او، اگر توسعه مدل‌ها و زیرساخت‌های اصلی هوش مصنوعی در اختیار تعداد محدودی از شرکت‌ها متمرکز شود، کسب‌وکارها ممکن است وابستگی خود به غول‌های سنتی فناوری را با وابستگی به گروه دیگری از ارائه‌دهندگان جایگزین کنند.
چنین شرایطی می‌تواند بر هزینه دسترسی به فناوری، قدرت مذاکره مشتریان و فرصت رقابت شرکت‌های کوچک‌تر تأثیر بگذارد.
العبار به همین دلیل از افزایش رقابت میان ارائه‌دهندگان آمریکایی و چینی هوش مصنوعی استقبال کرد و بر اهمیت وجود گزینه‌های متنوع در بازار تأکید داشت.
استفاده محمد العبار از هوش مصنوعی علی‌بابا
رئیس هیئت‌مدیره اعمار اعلام کرد که از فناوری هوش مصنوعی شرکت چینی علی‌بابا (Alibaba) به‌عنوان جایگزینی برای برخی خدمات ارائه‌دهندگان آمریکایی استفاده می‌کند.
او این موضوع را در چارچوب اهمیت تنوع تأمین‌کنندگان فناوری مطرح کرد؛ رویکردی که می‌تواند به شرکت‌ها کمک کند وابستگی خود را به یک ارائه‌دهنده کاهش دهند.
العبار همچنین ابراز امیدواری کرد که شرکت‌های فعال در امارات متحده عربی و کشورهای اروپایی نیز بتوانند محصولات قدرتمند و مستقلی در حوزه هوش مصنوعی توسعه دهند.
او گفت: «امیدوارم شاهد ظهور محصولی از امارات باشیم.»
چرا محمد العبار خواستار توسعه هوش مصنوعی بومی در امارات شد؟
تأکید محمد العبار بر توسعه هوش مصنوعی در امارات، بخشی از دیدگاه گسترده‌تر او درباره کاهش وابستگی به تعداد محدودی از شرکت‌های جهانی فناوری است.
با افزایش استفاده از هوش مصنوعی در خدمات مالی، مدیریت سازمانی، تحلیل داده‌ها و ارتباط با مشتریان، دسترسی به ارائه‌دهندگان متنوع فناوری اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
توسعه محصولات بومی می‌تواند گزینه‌های بیشتری در اختیار شرکت‌های منطقه قرار دهد و زمینه رقابت در قیمت، کیفیت خدمات و شیوه استفاده از فناوری را تقویت کند.
البته توانایی رقابت در بازار جهانی هوش مصنوعی تنها به توسعه مدل‌های جدید محدود نیست و به زیرساخت پردازشی، سرمایه‌گذاری، نیروی متخصص و دسترسی به داده‌های مناسب نیز نیاز دارد.
تحلیل فرصت؛ رقابت در عصر هوش مصنوعی چه تغییری می‌کند؟
اظهارات محمد العبار دو روند مهم در صنعت فناوری را برجسته می‌کند: تلاش کسب‌وکارها برای کاهش وابستگی به ارائه‌دهندگان بزرگ نرم‌افزار و احتمال شکل‌گیری تمرکز قدرت در بازار نوظهور هوش مصنوعی.
عامل‌های هوش مصنوعی می‌توانند بخشی از فرایندهای سازمانی را ساده‌تر کنند و گزینه‌های تازه‌ای برای مدیریت فعالیت‌های روزمره شرکت‌ها فراهم آورند. با این حال، میزان توانایی آنها در جایگزینی سیستم‌های سنتی به نوع فعالیت، پیچیدگی سازمان و الزامات امنیتی و قانونی بستگی دارد.
برای اقتصاد امارات نیز توسعه فناوری‌های بومی و افزایش تنوع ارائه‌دهندگان می‌تواند اهمیت راهبردی داشته باشد؛ به‌ویژه در شرایطی که استفاده از هوش مصنوعی در بخش‌های مختلف اقتصادی گسترش می‌یابد.
در نهایت، پیام اصلی سخنان رئیس هیئت‌مدیره اعمار این است که پیشرفت فناوری به‌تنهایی تضمین‌کننده رقابت بیشتر نیست. آینده بازار به این بستگی دارد که هوش مصنوعی فرصت ورود بازیگران جدید را فراهم کند یا قدرت اقتصادی و فناورانه را بار دیگر در اختیار تعداد محدودی از شرکت‌ها متمرکز سازد.
منابع
